We kregen nog 2 documenten over het werken met ouders. Het eerste handelt over misverstanden tussen ouders en professionelen en het tweede geeft vuistregels en tips mee:
Het congres is achter de rug. De afgelopen weken hebben we aan alle sprekers
toestemming gevraagd om hun presentaties op de site ter beschikking te stellen en
eventueel bijkomend materiaal te geven.
Vandaag kunnen we het volgende al meegeven:
Uit de ochtendsessie:
Uit de namiddagsessies:
- Seksuele dienstverlening
- Vlaggensysteem: reageren op uitingen van seksueel gedrag
- Hulp bieden of niet?
- Beleid rond seks en relaties
- Handelingsverlegenheid
- Holebi en handicap
- De begeleiders van de workshop rond NAH verwijzen naar de site van de RutgersNisso-groep en naar het recent verschenen boek: Seksualiteit bij ziekte en lichamelijke beperking. W.L.Gianotten, M.J. Meihuizen-de Regt, N.van Son-Schoones, 2008, ca. 512 p, ca. 90 euro – ISBN 978 90 232 4405 9 – Uitgeverij Van Gorcum
We geven u ook nog twee artikels mee die verschenen in Handiscoop
Naar aanleiding van het congres willen we graag een aantal
goede en recente materialen voorstellen om met personen met
een beperking te werken rond relaties en seksualiteit.
Seks@relaties.kom
Dit werkboek richt zich tot mensen met een verstandelijke handicap, hun ouders en professionelen met als doel samen te werken aan het relationeel en seksueel welzijn van de beoogde doelgroep.
Thema’s die aan bod komen zijn: lichaam, lichamelijke veranderingen, seksuele gevoelens, masturbatie, voortplanting, vrijen, zwangerschap, geboorte, voorbehoedmiddelen, seksueel overdraagbare aandoeningen.
Het boek wil vooral handvaten aanreiken tot een goed gesprek. Ondersteunend visueel materiaal is hierbij belangrijk. Bij het boek hoort er dan ook een CD-rom met uitgebreid open-en-bloot fotomateriaal en werkbladen.
Het boek werd geschreven door vzw VMG en is een bundeling van hun methodieken en materialen.
Seks@autisme.kom:
Seks@autisme.kom komt tegemoet aan de grote nood aan seksuele vorming voor jongeren en volwassenen met autisme.
Een werkgroep van autismedeskundigen, onder leiding van Dr. Hans Hellemans, paste een werkboek voor mensen met een verstandelijke beperking (seks@relaties.kom) aan voor het gebruik bij (rand) normaalbegaafde jongeren en volwassenen met autisme.
Het uitgebreide ondersteunende visuele materiaal (foto’s, tekeningen en werkbladen op de bijhorende cd-rom) bevordert de communicatie over seksualiteit.
Thema’s die aan bod komen zijn lichaam, lichamelijke veranderingen, seksuele gevoelens, masturbatie, voortplanting, vrijen, zwangerschap, geboorte, voorbehoedsmiddelen, seksueel overdraagbare ziektes.
Toolkit Totale communicatie: lichaam & seksualiteit
Deze toolkit is bestemd voor het geven van voorlichting aan mensen met een verstandelijke beperking die lichamelijk volgroeid zijn.
Het pakket bevat diverse materialen die bedoeld zijn om de communicatie over lichaamsbesef, masturberen en de individuele beleving van seksualiteit te ondersteunen. In de handleiding staat theoretische informatie over aspecten die van belang zijn bij het maken van individuele begeleidingsplannen over lichaamsbesef en masturberen.
Voorbeelden in de vorm van casuïsitiek bieden de professional ondersteuning bij het inschatten van het individuele communicatieniveau van de cliënt. De begeleiders kunnen aan de hand van de verschillende materialen zelf een voorlichtingsprogramma opzetten. Het materiaal is ook bruikbaar voor zeer zwakke cliënten.
Het pakket bevat een keur aan materialen zoals kleurenfoto’s, pictogrammen (Visitaal), beeldverhalen, kleur- en knutselplaten en diverse werkvormen zoals puzzels van het lichaam. De Rutgers Nisso groep leverde een belangrijke inhoudelijke bijdrage.
Praten over seks
Deze methode bestaat uit een begeleiderboek en een werkmap voor cliënten, met inbegrip van een sekswoordenboek, tekeningen en stickers.
Het centrale onderwerp is seksualiteit in de breedste zin van het woord. Van lichaamsbesef tot geslachtsgemeenschap. De methode is zo opgebouwd dat ze per cliënt kan worden geïndividualiseerd. De methode levert maatwerk aan mensen met een matige tot lichte verstandelijke beperking, omdat hun beleving en ervaring het vertrekpunt is. De methode biedt een logisch aanbod van thema’s met een basisgedeelte en een facultatief gedeelte. Het materiaal geeft op een aansprekende manier, en in begrijpelijke taal, uitleg over de verschillende onderwerpen in relatie tot seksualiteit. Het begeleiderboek bevat per thema een heldere instructie. In de werkmap zitten themabladen met duidelijke teksten, tekeningen en stickers.
Het doel is enerzijds om de cliënt zich bewust te laten worden van eigen wensen, interesses en mogelijkheden en anderzijds om informatie, waarden en normen, grenzen en regels op maat aan te reiken. Zo kan een positief zelfbeeld worden ontwikkeld en een positieve houding tegenover seksualiteit.
Deurtje open deurtje dicht: sociale weerbaarheid en relatievorming
Het trainingspakket ‘Deurtje open, deurtje dicht’ is samengesteld voor begeleiders/trainers van mensen met een verstandelijke handicap. Het is bedoeld om cliënten zelfbewuster en weerbaarder te maken in het omgaan met zichzelf en anderen.
Het trainingspakket biedt cliënten ondersteuning bij het zelfstandig nadenken en is een middel om patronen van aangeleerde hulpeloosheid te doorbreken. De training is een vervolg op het pakket ‘Baas over mijn eigen lijf’ en kan hiermee goed worden gecombineerd.
Het pakket bevat ook DVD’s met filmfragmenten waar mensen met een verstandelijke beperking allerlei concrete en zeer herkenbare situaties naspelen.
De volgende materialen zijn dan al weer iets ouder maar nog steeds de moeite waard:
Geen kind meer
Materiaal ten behoeve van seksuele voorlichting aan jongeren met een verstandelijke handicap vanaf 12 jaar. Het bestaat uit 3 delen:
I. Voorlichtingsmethode voor ouders, verzorgers en groepsleiding: bestaat uit een heleboel foto’s en tekeningen met een bijbehorende handleiding. Behandeld wordt o.a. algemene seksuele voorlichting, lichaamsveranderingen, rolpatronen, seksueel misbruik, veilig vrijen, aids.
II. Handleiding bij de voorlichtingsmethode: met onder meer aandacht voor vragen en problemen rond seksualiteit.
III. Ideeënboek voor seksuele voorlichting: bedoeld voor groepsleiders, hulpverleners en opvoeders die werkzaam zijn in de gehandicaptenzorg. Naast tips en oefeningen voor de groepsleiders zelf, beschrijft het spel- en werkvormen waarmee men op vrij speelse wijze allerlei aspecten van seksualiteit en relaties bespreekbaar kan maken.
Lief en lijf
Voorlichtingsprogramma van vier video’s voor jongvolwassenen en volwassen verstandelijk gehandicapten, onder begeleiding. Bij de serie hoort een handboek voor de begeleider en een set van drie zeer bruikbare leesboekjes voor de doelgroep. De video’s maken deel uit van het vierdelig programma ‘Lief en lijf, vriendschap en seks’.
Op een aangename en niet bevoogdende manier worden onderwerpen besproken als o.a. “Het verschil tussen vriendschap en seks. Hoe omgaan met vrienden ? Hoe ga je als verliefden met elkaar om ? Hoe voelt verliefd zijn aan ?”. Regelmatig zijn pauzes voorzien, om de begeleider de gelegenheid te geven, de diverse onderdelen te bespreken.
Een uitstekend en weldoordacht voorlichtingsprogramma voor de beoogde groep. De beelden en het taalgebruik kunnen confronterend zijn. Het lijkt ons dan ook onontbeerlijk om de video in de context van het bijbehorende leesboek en werkboek te behandelen. Typisch Nederlandse zinswendingen en woorden vergen soms nadere uitleg.
Indien men het volledige programma doorloopt, bereikt men een vrij volledige voorlichting van de doelgroep m.b.t. belangrijke aspecten van relaties en seksualiteit.
Als laatste willen we graag nog een materiaal voorstellen dat niet specifiek werd ontwikkeld voor mensen met een beperking, maar het kan in sommige situaties toch ook voor deze doelgroep worden gebruikt:
Idrisskoffer
Voorlichtingspakket voor nieuwkomers, ontwikkeld door Sensoa in samenwerking met het ICRH (International Centre for Reproductive Health), Bon vzw (Brussels Onthaalbureau voor Nieuwkomers) en ONOV vzw (Onthaal Nieuwkomers Oost-Vlaanderen). Het pakket is in de eerste plaats gericht naar docenten die de cursus maatschappelijke oriëntatie verzorgen binnen de Vlaamse onthaalbureaus.
De methodieken die worden gehanteerd zijn op zich niet nieuw, maar vormen een selectie van de meest geschikte werkvormen voor het geven van voorlichting aan groepen met een lage taalkennis. Naast specifieke werkvormen over HIV, SOA, (nood)anticonceptie, en zwangerschapafbreking bevat de bijgevoegde handleiding relevante achtergrondinformatie over de vrouwelijke en mannelijke anatomie en de vruchtbaarheidscyclus.
Alle voornoemde materialen zijn ontleenbaar in het Sensoa-documentatiecentrum.
Ook op de wachtlijst staan al heel wat namen. Daarom sluiten we de
inschrijvingen nu definitief af. Maar deze blog blijft uiteraard open. In de aanloop
naar en vooral na het congres zal hier nog heel wat informatie toegevoegd worden.
Wenst u op de hoogte te blijven van vormingen of andere initiatieven rond dit thema, stuur dan een mail naar congres@sensoa.be.
We bereikten het maximaal aantal inschrijvingen maar het is mogelijk dat er in
de loop van de komende weken nog een aantal plaatsen vrijkomen.
Daarom kan u inschrijven op een wachtlijst. U krijgt voor 8 oktober bericht of
u al dan niet kan deelnemen aan het congres.
Het congres kent een groot succes. De inschrijvingen lopen zeer vlot binnen.
Er zijn nog enkele plaatsen vrij. Snel inschrijven is dus de boodschap.
Vanaf vandaag kan je inschrijven voor het congres.
Om het centrale thema van het congres te duiden, publiceren we alvast
een tekst over handelingsverlegenheid. Zowel de bijdragen van de sprekers
in de voormiddag, als de workshops in de namiddag hebben een link met dit thema.
Professionals raken er stilaan van overtuigd dat mensen met
een handicap recht hebben op het beleven van seksualiteit. Toch komen
ze er vaak niet toe om hun bewoners, gebruikers en cliënten op dit terrein
te begeleiden. Het congres ‘buitenGEWONE SEKS‘ wil hen hierbij ondersteunen
en gaat op zoek naar antwoorden op vragen als:
- Welke competenties moeten worden aangescherpt in de praktijk?
- Welke maatregelen zijn nodig in het beleid van voorzieningen?
- Welke aspecten van het juridisch kader moeten worden uitgeklaard?
In de voormiddag wordt het thema ingeleid in een plenaire sessie met sprekers en een panelgesprek. Na de middag worden een aantal good practices voorgesteld in workshops.
‘buitenGEWONE SEKS‘ richt zit tot professionals uit de zorg voor mensen met een handicap, zowel staf- en beleidsmedewerkers als mensen die in de praktijk staan. Het congres is een initiatief van diverse organisaties en instanties uit de sector van de gehandicaptenzorg, in samenwerking met Sensoa vzw.
